Kaynak: www.industrial-lasers.com
Lazer ihracatı ve devlet desteği artmaya devam ediyor.
Koray Eken
Çeşitlendirilmiş ekonomi, Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya'ya yakınlık, dış pazarlarla entegrasyon, AB üyeliğinin getirdiği dışsal destek, sağlam ekonomik yönetim ve yapısal reformlar, Türkiye'nin uzun vadeli beklentilerinin itici güçleridir. 2001 krizinden bu yana, ülke, verimlilikteki artışlar sayesinde 2002 ile 2008 yılları arasında 27 çeyrek boyunca kesintisiz ekonomik genişleme göstererek dünyanın en başarılı büyüme performanslarından birini sergilemiş ve dünyanın 17. büyük ekonomisi olmuştur.
Tüm ülkelerin sanayileşmesi için hayati önem taşıyan makine sanayisi, yüksek katma değerli ürünlere ve diğer sektörlere yaptığı katkılara dayalı hızlı büyümesiyle Türkiye'nin sanayileşme sürecinin itici gücü olmuştur. Bunun sonucunda, makine sanayisi imalat sanayinin diğer dallarına göre daha başarılı olmuş ve ihracat rakamları sürekli olarak Türk sanayilerinin genel ihracat ortalamasının üzerinde seyretmiştir. Üretilen makinelerin değeri açısından Türkiye, Avrupa'da altıncı sırada yer almaktadır.
Türkiye'de makine sanayisi 1990 yılından bu yana yılda yaklaşık %20 oranında büyüyor. Makine üretimi, ülkenin ihracatındaki payını giderek artırmaya başladı ve 2011 yılında 11,5 milyar doları (toplam ihracatın %8,57'si) aşarak bir önceki yıla göre %22,8'lik bir artış gösterdi (toplam ihracat 134,9 milyar dolar).
Ülkenin 2023'teki 100. yıldönümü için makine sanayine, küresel pazar payının %2,3'üne ulaşarak 100 milyar ABD doları ihracat hedefi konuldu. Türk makine sanayinin, 2023 yılına kadar yıllık bileşik büyüme oranının (CAGR) %17,8 olması ve sektörün Türkiye ihracatındaki payının en az %18 olması öngörüldü.
KOBİ'ler
Türk makine sektörünün büyümesi, sanayi üretiminin büyük bir bölümünü oluşturan son derece rekabetçi ve uyum sağlayabilen küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ'ler) tarafından desteklenmektedir. Türk KOBİ'leri, genç, dinamik ve iyi eğitimli bir işgücünü profesyonel bir işyeri anlayışıyla birleştiriyor. KOBİ'lerin finansal ihtiyaçlarını karşılamak için, gümrük vergilerinden muafiyet, ithal ve yurt içinden satın alınan makine ve ekipmanlarda KDV muafiyeti, bütçeden kredi tahsisi ve kredi garantisi desteği gibi bazı teşvikler sağlanmaktadır. Benzer şekilde, Küçük ve Orta Ölçekli Sanayi Geliştirme Örgütü (KOSGEB), finansman, Ar-Ge, ortak tesisler, pazar araştırması, yatırım alanları, pazarlama, ihracat ve eğitim alanlarında çeşitli destek araçlarıyla KOBİ'lerin güçlendirilmesine önemli katkılar sağlamaktadır. KOSGEB, 2011 yılında bu destek için 208,3 milyon dolar harcamıştır.
Yüksek teknoloji içeren toplam sanayi ihracatında makine sektörünün payının artması sonucunda, Ar-Ge harcamaları son zamanlarda artmaya başladı. 2010 yılında Ar-Ge harcamaları toplam 6,5 milyar dolara ulaşarak GSYİH'nin %0,84'ünü oluşturdu. Ar-Ge faaliyetlerini artırmak ve teşvik etmek amacıyla, devlet kurumları Ar-Ge için birçok teşvik sağlamaktadır.
Industrial Laser Solutions, Batı Asya bölgesinin ve özellikle Türkiye'nin giderek önem kazanan bir lazer pazarı olarak önemini yakından takip etmektedir. Örneğin, IPG Photonics, Türkiye ve yakın ülkelerdeki fiber lazerlerine yerel destek ve servis sağlamak amacıyla İstanbul'da yeni bir ofis açmıştır. Bu, IPG'nin bölgeye olan bağlılığını göstermekte olup, şirketin yüksek performanslı fiber lazerlerini kullanan Türkiye'deki çok sayıda lazer kesim OEM'ine hızlı ve doğrudan teknik destek sağlamasına olanak tanıyacaktır.
Türkiye'de lazer işlemenin tarihi
Türkiye'de lazer işlemenin tarihi, 1990'larda Avrupa makine üreticilerinden ithal edilen kesme makinelerinin otomotiv ve savunma sanayi şirketlerine kurulmasıyla başladı. Günümüzde lazerle kesme hala yaygın olarak kullanılmaktadır. 2010 yılına kadar, hem ince hem de kalın metallerin 2 boyutlu kesimi için kilovat seviyesindeki araçlar olarak CO2 lazerler hakimdi. Daha sonra fiber lazerler güçlü bir şekilde öne çıktı.
Trumpf ve Rofin-Sinar, CO2 lazerlerinin önde gelen tedarikçileridir; IPG ise özellikle markalama ve kilovat lazerleri olmak üzere fiber lazerlerde lider konumdadır. SPI Lasers ve Rofin-Sinar gibi diğer büyük tedarikçiler de fiber lazer ürünleri sunmaktadır.
Yukarıdaki alt sistemleri kullanarak lazer sistemlerini entegre eden birçok şirket bulunmaktadır. Bunlardan bazıları entegre ettikleri ürünleri ABD, Hindistan, Almanya, Rusya ve Brezilya'ya da ihraç etmektedir. Durmazlar (Bursa, Türkiye – http//tr.durmazlar.com.tr), Ermaksan (Bursa – www.ermaksan.com.tr), Nukon (Bursa – www.nukon.com.tr), Servenom (Kayseri – www.servonom.com.tr), Coşkunöz (Bursa – www.coskunoz.com.tr) ve Ajan (İzmir – www.ajamcnc.com), Türkiye lazer gelirlerinin büyük bir bölümünü elinde bulundurmaktadır ve Durmazlar, Türkiye'deki en büyük lazer kesim makinesi entegratörüdür. CO2 lazer kesim makineleriyle başlayan Durmazlar, son birkaç yıldır kilovat fiber lazer kesim makineleri üretmektedir. Bu şirket şu anda ayda 40'tan fazla kesim makinesi üretmekte olup, bunların 10'u kilovat fiber lazer üniteleridir. Bugün dünya çapında 50.000 Durma makinesi farklı sektörlere verimlilik katıyor.
Ermaksan, yılda 3000'den fazla makine üreten ve çoğunlukla CO2 lazerlerle entegre edilmiş bir diğer önde gelen makine şirketidir. Artık kilovat fiber lazer makineleri de sunmaktadırlar.
Nukon fiber lazer teknolojisini uygulamaya koydu ve üretilen dört makineden ilkini ihraç etti. Şirket, mevcut üretim sürecini 60 günden 15 güne indirmek için 3 milyon avroluk yatırım yapacak.
Servenom, 2007 yılında kurulmuş olup üretim hayatına CNC lazer kesim ve markalama ile CNC plazma metal işleme makineleri üretimiyle başlamıştır. Sektöründe dünyanın tercih edilen markalarından biri olmayı hedeflemektedir. 200 milyon Euro ciroya sahip Coşkunöz, 1950 yılında Türk imalat sanayine paralel olarak faaliyetlerine başlamış ve günümüzde önde gelen sanayi gruplarından biridir. Ajan ise 1973 yılında kurulmuş olup son birkaç yıldır sac metal kesim ve şekillendirmeye odaklanmaktadır.
2005 yılında Türkiye'nin lazer ihracatı 480.000 dolar (23 lazer), lazer ithalatı ise 45,2 milyon dolar (740 lazer) olarak gerçekleşti. Bu oranlar, küresel ekonomik durgunluğun etkilerinin hissedildiği 2009 yılı hariç, her yıl kademeli olarak arttı. 2009 yılında ise ithalat oranları 2008'deki 81,6 milyon dolardan 46,9 milyon dolara geriledi. 2010 yılının sonuna doğru oranlar neredeyse tüm kayıplarını telafi etti.
Bununla birlikte, ihracat oranları durgunluktan etkilenmedi ve o yıl 7,6 milyon dolardan 17,7 milyon dolara yükseldi. 2011 yılında Türkiye'nin toplam lazer ihracatı yaklaşık 27,8 milyon dolar (126 lazer) oldu. İhracat rakamlarıyla karşılaştırıldığında, lazer ithalatı toplam 104,3 milyon dolar (1.630 lazer) ile daha yüksek oldu. Ancak, farklı, hatta bazen yanlış HS Kodları (ticaret ürünlerinin uluslararası standart kodlaması) içeren sistemlerin bir parçası olarak ithal veya ihraç edilen lazerlerde ithalat ve ihracat rakamlarının daha yüksek olduğu düşünülmektedir.
Önemli endüstriler
Türkiye, son 20 yılda savunma sanayinde önemli adımlar attı. Geçmişte dışa bağımlı bir ülke olan Türkiye, bugün ulusal fırsatları değerlendirerek yerli ürünler geliştiriyor ve üretiyor. Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından sunulan 2012-2016 stratejik planında, savunma ihracatının 2 milyar ABD dolarına ulaşması hedefleniyor. Bu nedenle, savunma şirketlerinin geliştirme ve üretimde lazer teknolojisini kullanmalarına yönelik güçlü bir talep var.
2011-2014 dönemini kapsayan Türk Sanayi Stratejisi Raporu'na göre, ülkenin genel stratejik amacı "Türk sanayisinin rekabet gücünü ve verimliliğini artırmak ve dünya ihracatında daha büyük paya sahip, ağırlıklı olarak yüksek katma değerli yüksek teknoloji ürünlerinin üretildiği, nitelikli iş gücüne sahip ve aynı zamanda çevreye ve topluma duyarlı bir sanayi yapısına dönüşümü hızlandırmak" olarak belirlenmiştir. Bu amaca ulaşmak için, "orta ve yüksek teknoloji sektörlerinin üretim ve ihracattaki ağırlığını artırmak" temel stratejik hedeflerden biridir. Bu hedef doğrultusunda odaklanılacak başlıca alanlar enerji, gıda, otomotiv, bilgi ve iletişim teknolojileri, "lazer ve optik sistemler" ve makine üretim teknolojileri olarak tanımlanmıştır.
Yüksek Bilim ve Teknoloji Konseyi (YKK), Başbakan başkanlığındaki en üst düzey Bilim-Teknoloji-İnovasyon (BİT) politika belirleme organıdır ve ulusal BİT politikası konusunda karar alma yetkisine sahiptir. YKK'nın 2011 yılındaki 23. Toplantısında, ekonomik refahı artıran, teknolojik gelişme sağlayan ve rekabet gücünü artıran yüksek katma değerli sektörlerin, sürekli Ar-Ge çalışmalarıyla birlikte, Türkiye'nin rekabet gücünü artıran ve sürdürülebilir kalkınmasını sağlayan önemli sektörler olarak değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. Optik sektörü de bu güçlü sektörlerden biri olarak görülmektedir.
Kesme sektörü ve savunma sanayinde fiber lazerlere olan ilgi sayesinde lazer endüstrisindeki durum hızla iyileşmiş olsa da, Türkiye'de lazer üretimi yoktu ve tüm lazer modülleri yurt dışından ithal ediliyordu. Savunma sanayi verileri hariç tutulduğunda bile, lazer ithalatı yaklaşık 100 milyon dolara ulaşıyordu. Bu nedenle, optik ve lazer teknolojisi, hükümet tarafından desteklenecek stratejik bir teknoloji alanı olarak ilan edildi. Örneğin, hükümet desteğiyle, fiber lazer alanında Ar-Ge faaliyetinde bulunan ilk sanayi şirketi olan FiberLAST (Ankara - www.fiberlast.com.tr) 2007 yılında kuruldu. Şirket, Türkiye'de fiber lazerlerin tasarımını, geliştirilmesini ve üretimini gerçekleştiriyor (yan kutuya bakınız: "Türkiye fiber lazer öncüsü").
Bu raporda da görülebileceği gibi, Türkiye endüstriyel lazer sistemleri için canlı bir pazar haline gelmiş ve ülke, birçok uluslararası pazara giriş yapan genişleyen bir sistem tedarikçisi tabanı geliştirmiştir. Yerli lazer faaliyetleri başlamış olup, sistem entegratörlerinin ihtiyaçlarını karşılamaya başlayacaktır. ✺
Türkiye fiber lazer öncüsü
FiberLAST (Ankara), Türkiye'de fiber lazer Ar-Ge faaliyetine katılan ilk sanayi şirketidir. Türkiye'de fiber lazer tasarlamak, geliştirmek ve üretmek amacıyla 2007 yılında kurulmuştur. Üniversite tabanlı işbirlikçilerden oluşan bir grubun desteğiyle, FiberLAST'ın Ar-Ge ekibi kendi tescilli fiber lazerlerini geliştirmiştir. Şirket, Bilkent Üniversitesi ve Orta Doğu Teknik Üniversitesi (METU) işbirliğiyle fiber lazerler geliştirip üretmektedir. Ana odak noktası endüstriyel sistemler olsa da, şirket özel müşteri ihtiyaçları ve akademik ve bilimsel uygulamalar için de fiber lazer sistemleri geliştirebilir. FiberLAST, KOSGEB (küçük ve orta ölçekli girişimcileri destekleyen bir devlet kuruluşu) ve TÜBİTAK (Türkiye Bilim ve Teknolojik Araştırma Konseyi) ile araştırma sözleşmeleri imzalayarak bugüne kadar önemli miktarda devlet Ar-Ge fonu çekmiştir. FiberLAST, akademik gelişmeleri takip etme ve bunları ürünlerine uygulama ve dünya çapında tescilli ve yenilikçi ürünler geliştirme yeteneğine sahiptir. Bu yaklaşımlarla, geliştirdiği fiber lazer teknolojisi halihazırda işaretleme uygulamaları için piyasadadır.
